مهندسی گیاه پزشکی

تدريس «دفع آفات» از سال 1301 در مدرسه فلاحت اولين آموزشگاه رسمي کشاورزي در ايران شروع شد. پس از تغييرات و تحولات مختلف، در سال 1344 نام «بخش دفع آفات گياهي» به گروه «گياه‌پزشکي» تغيير يافت و در واقع استاد دکتر جلال افشار از سال 1306، پايه­گذار حشره­شناسي و دفع آفات و به بيان امروزين، بنيان­گذار گياهپزشکي در ايران بوده است. آموزش کشاورزي با سرعتي چشم­گير راه خود را باز نمود. دانش گياه­پزشکي که تا چندي پيش در ايران با نام دفع آفات نباتي شناخته مي­شد شاخه­اي جديد از دانش بشري در جهان و  ترکيبي از علوم گوناگون است که آنرا در کشورهاي غربي با نام (phytomedicine) و (plant medicine) و بيشتر (plant protection) برابر نهاده حفظ نباتات مي­شناسد. در مقايسۀ پزشکي، پزشکي گياهان و گياه­پزشک، پزشک گياهان و معالج آفات و بيماري­هاي گياهي و گياهان ناخواسته (علفهاي هرز) است.
در مجتمع آموزش عالي سراوان، در سال 1388 اولين دوره پذيرش دانشجو در رشته گياه‌پزشکي صورت گرفت و تاکنون دو دوره دانشجو فارغ‌التحصيل داشته که اسامي قبول­شدگان در کنکور ارشد در سال‌هاي گذشته به شرح ذيل مي‌باشد:
1- نجمه دادستان: بيماري­ شناسي دانشگاه شيراز
2- صبا عبدلي: حشره ­شناسي کشاورزي دانشگاه تهران
3- نجمه اميري­نسب: حشره ­شناسي کشاورزي دانشگاه زابل
4- فاطمه ساراني: حشره­ شناسي کشاورزي دانشگاه زابل
5- سيمين انصاري: نماتدشناسي دانشگاه ياسوج
6- نسرين ملازهي: حشره ­شناسي کشاورزي دانشگاه زابل
7- ناهيد مرادي: حشره­ شناسي کشاورزي دانشگاه تبريز
8-منصوره سرحدي اول: حشره­ شناسي کشاورزي دانشگاه زابل
9- کاظم کاسفي: بيماري شناسي دانشگاه فردوسي مشهد
10- محمد سپاهي حشره ­شناسي کشاورزي دانشگاه زنجان
11- ايوب صالحي حشره­ شناسي کشاورزي دانشگاه زابل

گرايش هاي رشته تحصيلي گياهپرشکي در مقطع ارشد در کشور
1-بيماري­ شناسي گياهي
2-حشره شناسي کشاورزي
3- حشره‌ شناسي پزشکي
4- بيوتکنولوژي
5- سم شناسي پزشکي
6- علف­هاي هرز

گرايش هاي رشته تحصيلي گياهپرشکي در مقطع دکتري
1-قارچ­شناسي
2-ويروس­شناسي
3-نماتـدشناسي گياهي
4-حشره ­شناسي
5-کنـه ­شناسي

اهداف علم گياه‌پزشکي
1- تلاش در جهت کاهش منطقي و مصرف بهينه آفت­کش­هاي کشاورزي
2- جلوگيري از هدر رفت منابع مالي محدود و کاهش هزينه توليد
3-افزايش سطح فرهنگ عمومي کشاورزان نسبت به عوامل زيان­آور گياهي و شيوه­هاي مدرن
4- جلوگيري از تخريب منابع آب، خاک و گياهان در اثر کاربرد بي­رويه آفت­کش­هاي کشاورزي
5- جلوگيري از پيدايش زيان­آور جديد يا مقاوم نسبت به آفت­کش­ها به موازات پيشرفت علوم زيستي و فناوري روزآمد، دانش گياه‌پزشکي، پردازش آخرين دستاوردهاي علمي است و در زمينۀ مورفولوژي، فيزيولوژي، رفتارشناسي، اکولوژي، نوسانات جمعيت و... آفات و سبب­شناسي، واگيري و ساير مسائل مربوط به بيماري­هاي گياهي به پيشرفت­هاي مهمي دست يافته است.
برخي وظايف و مسئوليت هاي گياه­پزشک عبارتند از:
1- مسئله­يابي گياه‌پزشکي و علوم از طريق مراجعه و بازديد از مزارع، باغ­ها، انبارها و سيلوهاي کشور و مراجعه کشاورزان به آنها.
2- تحقيق و پژوهش زيست­شناسي و فيزيولوژي عوامل زيان­آور محصولات بوم­شناسي (Ecology) کشاورزي زراعي، باغي، جنگلي، مزرعه، سطوح آزمايشگاهي، استاني و منطقه­هاي ملي.
3- اجراي پژوهش­هاي بنيادين گياه‌پزشکي کشور با تاکيد بر بهره­برداري روش­هاي نوين (بيوتکنولوژي).
4- همچنين آن دسته از پ‍ژوهش­هايي که موسسات تک­محصولي صورت مي­گيرد (مانند موسسه تحقيقات زراعي، موسسه تحقيقات پسته، موسسه تحقيقات خرما و...). شناسايي و رده­بندي جامعه جانوران، رستني (Flora) ايران و بررسي تنوع زيستي آنها.
5- تحقيق در زمينه شناسايي، زيست­شناسي، کارايي و تکثير عوامل مفيد جهت مبارزه بيولوژيکي عليه آفات و نگهداري منابع آنها.
6- تحقيق در زمينه روش­هاي مديريت تلفيقي (IPM).
7- تحقيق در زمينه شناخت، زيست­ شناسي، بوم­شناسي و عصاره­ گيري از گياهان براي استفاه در زمينه کنترل عوامل زيان­آور
8- تحقيق در زمينۀ شناخت، فرمولاسيون، تأثير سموم کشاورزي و تکنيک­هاي گوناگون سم­پاشي و آزمايش سموم جديد.
لازم به ذکر است به دليل انبوهي دانش­آموختگان مقطع کارشناسي و حتي در مواردي کارشناسي­ارشد امکان جذب نيروهاي مدرک دکترا در بازار کار فراهم­تر از ساير مقاطع است.       
دانشگاه­هاي دولتي پذيرنده کارشناسي: دانشکده کشاورزي، دانشگاه تهران، صنعتي اصفهان، شهيد چمران اهواز، اروميه، همدان، تبريز، کرمانشاه، رفسنجان، اردبيل، رشت، مشهد، ساري، گرگان، شيراز و... بسياري از دانشگاه­هاي آزاد، در مقطع ارشد: تهران، تربيت ­مدرس، همدان، تبريز، زنجان، شهرکرد، کرمان، اهواز، صنعتي اصفهان، شيراز، گرگان، مشهد، کردستان، گيلان وزابل و دردکتري: دانشگاه تهران، تربيت مدرس، مشهد، تبريز، شيراز، صنعتي اصفهان، اهواز، زابل و ... .
دو درس مهم براي قبولي در کنکور سراسري در اين رشته ضريب رياضي، زيست­شناسي، فيزيک، شيمي، زمين­شناسي لازم مي­باشد.
بخشي از دروس تخصصي که در دانشگاه مي­گذرانيم: حشره­شناسي، قارچ­شناسي، آفات مهم گياهان زارعي، آافات مهم گياهان باغي، خاک­شناسي، آفات مهم دختان ميوه، بيماري­هاي مهم درختان ميوه، آفات مهم گياهان زينتي و جاليزي وسبزي­ها، اصول مبارزه با آفات درختان ميوه، سم ­شناسي، تکنولوژي مبارزه شيميايي، علف­هاي هرز وکنترل آنها، آفات انباري، کار آموزي و... اکثر اين واحدها يک تا دو واحد عملي در مزارع ويا باغات متناسب با عنوان درسي دارند.

سیلابس رشته مهندسی گیاه پزشکی